Zabawy dla dzieci.
1. Spacer z lusterkiem.
Wybieramy miejsce, gdzie rośnie ładnie drzewo. Proponujemy dzieciom, aby obeszły drzewo dookoła ze spuszczoną głową, patrząc w lusterko, w którym odbijać się będzie korona drzewa. Potem można zaproponować, aby powtórzyły okrążenie z głową zadartą do góry i porównały to, co widzą. Można poprosić dzieci, aby spojrzały na las poprzez własne rozstawione nogi. Te nowe sposoby obserwacji ułatwiają skupienie się i dostrzeżenie elementów dotychczas niezauważonych. Zawsze należy pytać, co dzieci widzą, czy im się to podobało?
2. Chwila refleksji.
Po wesołych zabawach zachęcamy dzieci, aby pospacerowały po tym terenie i znalazły "swoje miejsce". Wybieramy jakieś urozmaicone miejsce, najlepiej z różnorodnymi zakamarkami. Dzieci siadają cicho i spokojnie oddychają, patrzą i "czują". Mogą również narysować to miejsce. Zabawa ta często wywołuje w nich głębokie przeżycia.
3. Znajdź wśród drzew swojego przyjaciela.
Zabawę przeprowadzamy w parku lub lesie. Jednej osobie zasłaniamy oczy chustką i prowadzimy do drzewa, by nie widząc spróbowała się go "nauczyć". Następnie odprowadzamy kilka metrów. Po zdjęciu chustki prosimy o odnalezienie swojego drzewa. Podczas pierwszego kontaktu możemy dziecku pomagać stawiając pytania: czy poznajesz jego grubość?, czy objąłeś je ramionami?, czy poznałeś jego zapach?, czy kora jest szorstka czy gładka, sucha czy wilgotna? itp...
4. Łąka kolorów.
Do zabawy potrzebne są: kartka papieru, ołówek i obręcz. Na spacerze na łąkę rzucamy obręczą. Przyglądamy się, określamy kolory i zapisujemy je na kartce. Przed rozpoczęciem rozmawiamy o kolorach, ich odcieniach i zachęcamy do poszukiwania najwłaściwszego słowa określającego dany kolor. Po zabawie z obręczą wracamy do rozmowy o kolorach i porównujemy różnice w postrzeganiu danego środowiska po bliższym przyjrzeniu mu się.
5. Cząstka przyrody.
Zabawę przeprowadzamy na polanie lub w lesie. Proponujemy dzieciom, aby wybrały sobie jakiś element otoczenia i spróbowały go przedstawić pantomimicznie. Może to być roślina, zwierzę. Dobrze jest w pierwszej fazie pozwolić odgrywać role równocześnie, w celu oswojenia i ośmielenia. Potem można zrobić konkurs i odgadywanie - kto co przedstawia. Warto po odgadnięciu zapytać daną "cząstkę przyrody" co czuje, gdy przychodzą ludzie i krzyczą, usiłują "ją" złapać, łamią itp... Rozważania takie prowadzą do refleksji i inicjują często nowe myślenie i nowy stosunek do przyrody.
6. Podglądanie przyrody.
Do zabawy potrzebna jest rama i szkło powiększające. Zabawę przeprowadzamy na łące. Proponujemy dzieciom szukanie "najpiękniejszego" miejsca, kładziemy na mim ramę i dzieci opowiadają, co jest na tym "obrazie". Oglądamy go też przez lupę i porównujemy z poprzednim widokiem. Zabawa pomaga uświadomić dzieciom bogactwo życia na łące.
Temat: "Kto podpalił las".
Forma: historyjka obrazkowa.
Cele:
· budzenie poczucia troski o stan zieleni w bliskim otoczeniu,
· zrozumienie szkodliwego oddziaływania odpadów na środowisko przyrodnicze,
· przestrzeganie ustalonych zasad zachowania i bezpieczeństwa.
Środki dydaktyczne: trzy ilustracje: polana pełna leśnych zwierząt, polana z rozbawionymi dziećmi oraz pożar w lesie, opakowania po produktach spożywczych.
Organizacja zajęć: nauczycielka przygotowuje trzy ilustracje, i zasłania je, na innej części sali rozrzuca po podłodze przyniesione różne opakowania po produktach spożywczych i przemysłowych.
Przebieg zajęć:
· Nauczycielka opowiada dzieciom historyjkę odsłaniając pierwszy obrazek:
W pobliskim lesie, na pięknej zielonej polanie jak zwykle każdego ranka bawiło się troje przyjaciół: niedźwiedź, jeżyk i ruda wiewiórka. Bawili się w berka i chowanego oraz grali w zielone. W tej ulubionej grze zwyciężała zawsze najsprytniejsza wiewiórka. Dzisiaj ich miłe igraszki przerwały czyjeś okropne krzyki i głośna muzyka z kilku odbiorników radiowych. To na ich piękną polanę przyszły odpocząć dzieci z pobliskiego miasteczka.
· Nauczycielka odsłania drugi obrazek:
Dzieci wbiegły na polanę. Krzycząc zaczęły niszczyć krzewy, łamiąc gałęzie do budowy szałasów. Dziewczynki zrywały wszystkie kwiatki, zaglądały do norek w ziemi i zagradzały dla zabawy drogę mrówkom śpieszącym do mrowiska. Grupa chłopców urządziła sobie wspaniałą ucztę. Jedli chrupki, cukierki, ciasteczka i popijali sokami i wodą mineralną. Po tym posiłku i hałaśliwych zabawach wszyscy poczuli się zmęczeni i postanowili wracać do domu. Zapomnieli jednak po sobie posprzątać i zostawili na polanie rozrzucone papierki, opakowania i co najgorsze szklane butelki.
· Nauczycielka odsłania trzeci obrazek:
Tego dnia była przepiękna bardzo słoneczna pogoda. Słońce świeciło mocno, a jego gorące promienie padały wprost na szklaną butelkę pozostawioną na polanie. W pewnym momencie wokół butelki zaczęła się palić sucha trawa, a od niej zapaliła się sucha leśna ściółka. Na początku ogień był bardzo malutki, lecz wraz z podmuchami wiatru zaczął się szybko rozprzestrzeniać na rosnące w pobliżu krzewy i mniejsze drzewka. To wielkie nieszczęście pierwszy zauważył bóbr, który mieszkał na brzegu leśnego jeziorka. Zawiadomił szybko inne leśne zwierzątka. Szczególna rola przypadła sprytnej wiewióreczce, która skacząc z drzewa na drzewo ostrzegała o grożącym niebezpieczeństwie i zachęcała do wspólnego działania. wszystkie zwierzęta wzięły się do gaszenia. Na szczęście jeziorko było bardzo blisko i wody w nim nie brakowało. Akcja gaszenia niebezpiecznego pożaru trwała dość długo, ale tym razem udało się im ugasić ogień i uratować własne domy przed spaleniem. Później zwierzęta musiały posprzątać śmieci na polanie, wszystkie zakopały w ziemi w starej lisiej norze. Nadszedł wieczór. Zwierzęta zmęczone, ale bardzo szczęśliwe usiadły na swojej polanie i długo rozmawiały o uratowaniu ich lasu. "Lubimy ludzi dobrych, mądrych i dla nich nasz las jest otwarty. nie chcemy jednak gościć tych, którzy nie potrafią się w lesie zachować i krzywdzą nas".
· Nauczycielka omawia z dziećmi treść historyjki, ustalając przyczynę powstania pożaru. Proponuje dzieciom zabawę polegającą na posprzątaniu "leśnej polany". Dzieci mogą wcielić się w role różnych leśnych zwierząt. Po zebraniu wszystkich śmieci zamieniają się znów w ludzi, którzy w sposób mądry posegregują zebrane odpadki. Na elementy do ponownego przetworzenia i te do wyrzucenia.
· Można zasygnalizować segregację odpadów w różne pojemniki specjalnie do tego celu przeznaczone i wystawione na osiedlach miejskich.
· Na zakończenie dzieci mogą wysłuchać piosenki śpiewanej przez nauczycielkę i naśladować jej ruchy inscenizując treść. Np: "Duszki leśne".
Temat: "Sami robimy własny papier ekologiczny".
Forma: eksperyment.
Cele:
· zaznajomienie z cyklem produkcyjnym papieru,
· posługiwanie się prostymi narzędziami,
· wzbogacenie słownictwa o wyraz "recykling",
· uświadomienie korzyści z powtórnego zagospodarowania odpadków.
Środki dydaktyczne: duży arkusz brystolu, farby, kredki, drewniana ramka (15x25cm) z rozpiętą na niej siatką o drobnych oczkach (1x1mm), mikser, stare gazety, wiadro, chochla, tektura, gąbka, wałek do ciasta, zasuszona trawa, kwiaty, liście.
Organizacja zajęcia: tydzień przed realizacją zajęć w dużym pudle dzieci gromadzą zużyty przez siebie papier. Pudło można ozdobić, nazwać. Nauczycielka wykonuje także planszę ilustrującą cykl produkcyjny papieru z makulatury w fabryce celulozy. W tytule umieszcza dobrze widoczny napis: "RECYKLING".
Przebieg zajęcia:
· Dzieci oglądają i omawiają pod kierunkiem nauczycielki planszę przedstawiającą możliwość wykorzystania makulatury do powtórnej produkcji papieru.
· Wyjaśnienie znaczenia słowa: recykling.
· Zachęcenie dzieci do samodzielnego wykonania w sali własnego papieru z makulatury, omówienie poszczególnych etapów produkcji, znalezienie prostych sposobów wykonania prac:
- nagromadzony papier podrzemy na drobniutkie kawałeczki,
- włożymy do wiaderka z wodą i poczekamy aż rozmiękną,
- w razie potrzeby rozdrobnimy je dodatkowo mikserem i dolejemy tyle wody, aby masa osiągnęła konsystencję gęstej papki,
- papkę wylejemy na siatkę rozpiętą na ramce, tak aby siatka została równomiernie pokryta cienką warstewką włókien papierowych,
- ramę przyciśniemy kawałkiem tektury (większym niż rama) i odwrócimy,
- delikatnie naciskając gąbką powierzchnię siatki przeniesiemy włókna papieru na tekturę,
- papierową masę przykryjemy drugim kawałkiem tektury i za pomocą wałka wyciśniemy z niego tyle wody, ile to możliwe,
- tak wytworzony papier pozostawimy do wyschnięcia na rozłożonych kawałkach gazety,
- zanim zabierzemy się do tworzenia następnego kawałka własnego papieru musimy dokładnie oczyścić ramę.
· Można także trochę poeksperymentować:
- sito pokryć grubszą warstwą papki,
- podczas nakładania papki kapnąć trochę farby,
- przed nałożeniem papki poukładać na sito zasuszone kwiaty czy liście,
- dodać do masy trochę kleju,
- sprasować papkę między warstwami lnianej ścierki.
· Po kilku godzinach dzieci oglądają i porównują wykonane przez siebie kawałki papieru.
· Nauczycielka podkreśla korzyści wynikające z takiego sposobu zagospodarowania odpadów. Odwołując się do uzyskanych efektów i satysfakcji, że ze starego powstaje nowe i to właśnie nazywa się recykling.
· Pozostałą nagromadzoną makulaturę przez pana woźnego zostaje sprzedane w punkcie skupu, a z uzyskanych pieniędzy zostaje zakupione coś nowego do sali.
Temat: "Szukaj zysku w odzysku - co mogą zrobić małe dzieci?"
Forma: zabawa dydaktyczna.
Cele:
· zapoznanie z rodzajami i koniecznością sortowania odpadów wytworzonych przez ludzi,
· wdrażanie świadomych działań zmierzających do ograniczania ilości śmieci,
· uświadomienie zagrożeń wynikających z nadmiernego zaśmiecania środowiska.
Środki dydaktyczne: makieta kolorowej łąki (może być wykonana wcześniej przez dzieci na zajęciach), sylweta źrebaka, cielaka i sylweta -chłopczyk, worek ze zgromadzonymi różnymi odpadami: ubrania, butelki szklane, plastikowe, puszki metalowe, opakowania papierowe, gazety. Pojemniki na odpady w kolorach: żółtym, zielonym, niebieskim.
Przebieg zajęcia:
· Nauczycielka mówi własnymi słowami opowiadanie o cielątku, które radośnie bawiło się z źrebakiem na kolorowej łące. Zwraca uwagę dzieci na piękno przyrody, jej walory i korzyści dla zwierząt, owadów i ludzi.
· Na łąkę nauczycielka wprowadza kolejną postać: hałaśliwy rozrzucający śmieci i zachowujący się arogancko chłopczyk, niszczący rośliny, straszący zwierzęta.
· Nauczycielka prosi dzieci o pomoc i zwrócenie chłopczykowi uwagi na jego niewłaściwe zachowanie. Dzieci przejmują inicjatywę i karcą oraz pouczają chłopczyka.
· Chłopczyk pokazuje worek pełen jednorazowych pojemników z różnego materiału i naśmiewając się twierdzi, że takie małe dzieci nic i tak nie mogą poradzić na takie góry śmieci.
· Dzieci wyjmują z wora zgromadzone opakowania i zastanawiają się co można z nimi zrobić aby nie trafiły w takiej ilości na wysypisko.
· Wspólnie ustalają, że papierowe opakowania należy zebrać razem i oddać do skupu makulatury do przerobienia na nowy papier, metalowe opakowania można oddać na skup złomu do ponownego przerobienia w hutach, szklane opakowania oddajemy do skupu do ponownego wykorzystania. Starą odzież można wrzucić do specjalnych pojemników gdzie zbiera się rzeczy dla biednych (można także w specjalnej fabryce przerobić je na kołdry).
· Nauczycielka pyta dzieci czy wiedzą gdzie można wyrzucać te wszystkie odpady, gdy w pobliżu nie ma punktów skupu. Naprowadza dzieci na ustawione kolorowe pojemniki z oznakowaniami w formie napisów lub obrazków. Dzieci w rozmowie uzmysławiają sobie, że pojemniki takie są rozstawione na osiedlach i przeznaczone na śmieci różnego rodzaju. Gromadzone w ten sposób odpady są już na wstępie posegregowane i dużo prościej wykorzystać je ponownie.
· Dzieci ustawiają pojemniki i wrzucają do nich odpady zgodnie z oznaczeniem: pojemnik niebieski na złom, pojemnik zielony na makulaturę, pojemnik żółty na opakowania plastikowe. Segregując śmieci rozmawiają gruntując i porządkując zdobytą wiedzę, ucząc przy tym chłopca, że małe dzieci także mogą wiele zrobić dla ochrony środowiska.
· Drobne przedmioty dzieci gromadzą w skrzyni skarbów zakładając, że w najbliższym czasie mogą wykorzystać je do zajęć plastycznych, podają także przykłady, co można z tych nieużytków wykonać (grzechotkę z kapsli i pojemnika po jogurtach, z kolorowych papierków ozdoby choinkowe, z pudełek po maśle pojemniczki na kredki...).
· Nauczycielka poruszając postacią chłopczyka chwali dzieci za dobrze wykonaną pracę, przypomina w jego imieniu o poznanych zasadach dbania o środowisko naturalne.
mgr Aleksandra Strzygocka i mgr Dorota Dymon
Temat: "Piękna nasza Polska cała".
"Jak można wykorzystać odpady i niepotrzebne przedmioty".
Forma: praca plastyczna i techniczna.
Metoda: styl otwarty.
Cele:
· podkreślanie piękna otaczającej nas przyrody,
· rozwijanie troski o obecną i przyszłą jakość życia na Ziemi - poszanowanie otoczenia przyrodniczego,
· zauważanie wpływu piękna krajobrazu na samopoczucie człowieka,
· rozumienie szkodliwego oddziaływania odpadów na środowisko przyrodnicze,
· uświadomienie zagrożeń wynikających z nadmiernego zaśmiecenia środowiska,
· ćwiczenie wyobraźni twórczej,
· rozwijanie aktywności twórczej,
· przeżywanie uczucia radości z nieograniczonych możliwości tworzenia,
Środki dydaktyczne: odpady i opakowania z gospodarstwa domowego (zbierane przez dzieci), przedmioty i akcesoria zgromadzone w skrzyni skarbów, przybory i narzędzia do działalności plastyczno - technicznej, materiały z kącika plastycznego, duże koło wycięte z płyty styropianowej - podstawa, na której powstanie makieta Polski.
Organizacja zajęć: nauczycielka z pomocą dzieci gromadzi przez pewien czas opakowania po różnych artykułach spożywczych, nieużytki i elementy ze skrzyni skarbów. Na potrzeby zajęcia układa to wszystko na zsuniętych na środku stolikach wraz z materiałami z kącika plastycznego i skrzyni skarbów z boku ustawia stół z narzędziami i przyborami (nożyczki, klej, taśma klejąca, spinacze, zszywacze itp...) Na dywanie układa koło ze styropianu.
Przebieg zajęcia:
· nauczycielka opowiada o górach śmieci wyrzucanych codziennie z każdego domu, podczas rozmowy dzieci przypominają zgromadzone wcześniej wiadomości dotyczące składowania odpadów, procesu ich rozkładu i konieczności segregowania tych śmieci, które nie podlegają rozkładowi w celu przygotowania ich do ponownego przetworzenia, przypominają znaczenie słowa "recykling",
· nauczycielka prezentuje przygotowane ze styropianu koło i wyjaśnia dzisiejsze zajęcie, które polegać będzie na stworzeniu na styropianie makiety pięknego, ekologicznego miasta czy kraju. Odwołuje się do uczuć patriotycznych i zaprasza dzieci do tworzenia wizerunku pięknej, czystej, kolorowej Polski takiej, o jakiej marzymy i w jakiej chcielibyśmy żyć. Rozmawia z dziećmi, jakie elementy mogą pojawić się na naszej makiecie. Dzieci podają swoje propozycje (domy, rzeki, jeziorka, lasy, drogi, kwietniki, chodniki, klomby kwiatowe, place zabaw, górki, pola itd...)
· Zaprasza dzieci do przygotowanych stołów i prezentuje materiały, które dzieci mogą wykorzystać w swoich pracach. Omawiają zgromadzone elementy, zastanawiają się głośno jak można je wykorzystać i co zrobić z poszczególnych nieużytków i opakowań.
· Nauczycielka zaprasza dzieci do działania, pozostawiając im wybór rodzaju materiału i sposobu wykonania. Podchodzi indywidualnie do tych dzieci, które mają problem z rozpoczęciem pracy i rozmawia naprowadzając na jakieś rozwiązanie starając się niczego dziecku nie sugerować, lub stosuje pomoc adekwatną do potrzeb dziecka.
· Dzieci wykonują pracę przez czas określony ich zainteresowaniem, swoje elementy umieszczają na wspólnej podstawie, gdzie razem z nauczycielką tworzą całość uzupełniając odpowiednimi elementami.
· Po skończonym działaniu, wspólnie sprzątają salę. Podejmują decyzję, które niewykorzystane elementy zostaną wyrzucone i do jakich pojemników, a które jeszcze się do czegoś przydadzą i zostaną schowane w skrzyni skarbów i kąciku plastycznym.
· Wspólnie ustawiają wykonaną makietę w odpowiednim miejscu i omawiają ją zwracając uwagę na piękno wykonanej okolicy, jej czystość, dbałość o dużą ilość zieleni, brak wysypisk śmieci, świadomość mieszkańców związaną z zanieczyszczeniami. Podczas rozmowy wykorzystują całą wiedzę ekologiczną zgromadzoną na poprzednich zajęciach. Zwracają także uwagę, że dzisiejsze zajęcia przyczyniły się do ochrony środowiska, powtórnego wykorzystania nieużytków i stworzenia czegoś pięknego, zamiast zasilić wysypisko śmieci.